Üretim tesislerinde, laboratuvarlarda, kalite kontrol birimlerinde ve teknik servislerde çok sayıda ölçüm cihazı kullanılabilir. Cihaz sayısı arttıkça hangi cihazın kalibrasyonunun güncel olduğu, hangisinin yeniden kalibrasyona gönderileceği ve hangi ekipmanın kullanım dışı bırakıldığı gibi bilgilerin takip edilmesi zorlaşabilir.
Bu noktada kalibrasyon etiketi, cihazların kalibrasyon durumunun sahada hızlı şekilde tanımlanmasına yardımcı olan önemli bir araçtır.
Peki kalibrasyon etiketi nedir? Kalibrasyon etiketinde hangi bilgiler bulunmalıdır? Etiket üzerindeki tarih geçmişse cihaz kullanılabilir mi?
Kalibrasyon Etiketi Nedir?
Kalibrasyon etiketi, bir ölçüm veya test cihazının kalibrasyon durumuna ilişkin temel bilgilerin cihaz üzerinde kolayca görülebilmesini sağlayan etikettir.
Etiket, cihazın ayrıntılı kalibrasyon sertifikasının yerine geçmez. Bunun yerine cihazın kalibrasyon durumunu sahada hızlı şekilde kontrol etmeyi kolaylaştırır.
Örneğin üretim hattında kullanılan bir multimetrenin üzerinde bulunan etiket sayesinde kullanıcı cihazın son kalibrasyon tarihini veya işletmenin belirlediği bir sonraki kalibrasyon tarihini hızlı şekilde kontrol edebilir.
Bu nedenle kalibrasyon etiketi özellikle çok sayıda ölçüm cihazının bulunduğu işletmelerde cihaz yönetiminin pratik bir parçasıdır.
Kalibrasyon Etiketi Neden Kullanılır?
Bir işletmede yalnızca birkaç ölçüm cihazı varsa cihazların durumunu takip etmek nispeten kolay olabilir.
Ancak yüzlerce ölçüm cihazının kullanıldığı bir üretim tesisinde durum farklıdır.
Multimetreler, pensampermetreler, proses kalibratörleri, basınç ölçüm cihazları, dataloggerlar, sensörler ve farklı test cihazları çeşitli bölümlerde kullanılabilir.
Kalibrasyon etiketi sayesinde kullanıcı cihazı eline aldığında cihazın kalibrasyon durumuyla ilgili temel bilgilere hızlı şekilde ulaşabilir.
Bu yaklaşım özellikle kalibrasyon süresi geçmiş cihazların yanlışlıkla kullanılmasının önlenmesine yardımcı olur.
Kalibrasyon Etiketinde Hangi Bilgiler Bulunmalıdır?
Kalibrasyon etiketinin içeriği işletmenin cihaz yönetim sistemine ve kullanılan prosedürlere göre değişebilir.
Genellikle etikette aşağıdaki bilgilerden uygun olanları görmek mümkündür:
- Cihaz veya envanter numarası,
- Kalibrasyon tarihi,
- Bir sonraki kalibrasyon veya planlanan kontrol tarihi,
- Kalibrasyonu gerçekleştiren laboratuvarı tanımlayan bilgi,
- Sertifika veya kayıt numarası,
- Cihazın kalibrasyon durumunu gösteren ifade.
Etiketin temel amacı mümkün olduğunca az alan kullanarak cihazın durumunun hızlı şekilde anlaşılmasını sağlamaktır.
Bu nedenle ayrıntılı ölçüm sonuçlarının etiket üzerinde bulunması beklenmez. Bu bilgiler kalibrasyon sertifikasında ve işletmenin cihaz kayıtlarında tutulur.
Kalibrasyon Tarihi ile Gelecek Kalibrasyon Tarihi Aynı Şey Değildir
Etiket üzerindeki tarihlerin doğru yorumlanması önemlidir.
Kalibrasyon tarihi, cihazın kalibrasyon işleminin gerçekleştirildiği tarihi ifade eder.
Bir sonraki kalibrasyon tarihi ise işletmenin cihaz için belirlediği kalibrasyon programıyla ilişkilidir.
Burada önemli bir ayrıntı bulunmaktadır.
Kalibrasyon periyodunun belirlenmesi yalnızca kalibrasyon laboratuvarının vereceği sabit bir süreye dayandırılmamalıdır. Cihazın kullanım koşulları ve riskleri işletme tarafından değerlendirilmelidir.
Kalibrasyon periyodunun belirlenmesinde cihazın kullanım sıklığı, geçmiş sonuçları, üretici önerileri, çevresel koşullar ve ölçümün kritikliği gibi faktörler dikkate alınabilir.
Kalibrasyon Etiketi Kalibrasyon Sertifikası Yerine Geçer mi?
Hayır.
Kalibrasyon etiketi ile kalibrasyon sertifikası birbirinden farklı amaçlara hizmet eder.
Etiket cihazın durumunun sahada hızlı şekilde anlaşılmasını sağlar.
Kalibrasyon sertifikasında ise çok daha ayrıntılı teknik bilgiler bulunabilir.
Örneğin sertifikada:
- Cihaz bilgileri,
- Kalibrasyon noktaları,
- Referans değerler,
- Ölçüm sonuçları,
- Sapma veya hata değerleri,
- Ölçüm belirsizliği,
- Kullanılan referanslar,
- Kalibrasyon koşulları
gibi teknik bilgiler yer alabilir.
Bu nedenle cihazın üzerinde kalibrasyon etiketi bulunması, kalibrasyon sertifikasının saklanmasına gerek olmadığı anlamına gelmez.
Etiketteki Bilgiler ile Sertifika Birbiriyle Uyumlu Olmalı
Kalibrasyon etiketi kullanılıyorsa etiket üzerindeki bilgiler ile cihazın kayıtları arasında bağlantı kurulabilmelidir.
Örneğin cihazın envanter numarası veya sertifika numarası üzerinden ilgili kalibrasyon kaydına ulaşılabilmesi faydalıdır.
Böylece denetim veya kalite kontrol sırasında cihazın etiketi görüldüğünde ilgili sertifikaya hızlı şekilde erişilebilir.
İyi bir sistemde şu ilişki kurulabilir:
Cihaz → Kalibrasyon Etiketi → Cihaz Kayıt Numarası → Kalibrasyon Sertifikası
Bu yapı özellikle çok sayıda ölçüm ekipmanının bulunduğu işletmelerde önemli kolaylık sağlar.
Kalibrasyon Etiketi Olmayan Cihaz Kullanılabilir mi?
Bu sorunun cevabı işletmenin ölçüm cihazı yönetim prosedürlerine bağlıdır.
Bir cihazın üzerinde etiket bulunmaması tek başına cihazın kalibrasyonsuz olduğunu kesin olarak göstermez. Etiket düşmüş, zarar görmüş veya farklı bir takip yöntemi kullanılıyor olabilir.
Ancak cihazın kalibrasyon durumunun doğrulanamadığı bir durumda cihazı doğrudan kullanmak yerine kayıtların kontrol edilmesi daha doğru olur.
Cihazın kimliği üzerinden kalibrasyon sertifikası ve mevcut durumu doğrulanabilir.
Kalibrasyon durumu kesin olarak belirlenemiyorsa işletmenin ilgili prosedürüne göre hareket edilmelidir.
Kalibrasyon Etiketinin Tarihi Geçmişse Ne Yapılmalı?
Cihaz üzerinde belirtilen planlanan kalibrasyon tarihi geçmişse cihazın kullanılmaya devam edilmesinden önce durumu değerlendirilmelidir.
Öncelikle cihazın kayıtları kontrol edilmelidir.
Bazı durumlarda cihaz yeniden kalibre edilmiş ancak etiketi güncellenmemiş olabilir. Böyle bir durumda sorun kayıt veya etiket yönetiminden kaynaklanabilir.
Ancak cihaz gerçekten planlanan kalibrasyon süresini geçmişse işletmenin prosedürlerine göre cihazın kullanımı durdurulabilir ve kalibrasyon süreci başlatılabilir.
Özellikle ürün kabulü, güvenlik testi veya kritik proses kontrolünde kullanılan cihazlarda kalibrasyon durumunun belirsiz olması önemli bir risk oluşturabilir.
Etiketi Zarar Görmüş Cihazlarda Ne Yapılmalı?
Üretim ortamında kullanılan cihazların üzerindeki etiketler zaman içerisinde zarar görebilir.
Yağ, nem, sıcaklık, kimyasallar, sürtünme veya yoğun kullanım nedeniyle etiketteki bilgiler okunamaz hale gelebilir.
Bu nedenle etiket seçilirken cihazın kullanılacağı ortam dikkate alınmalıdır.
Etiket okunamaz hale geldiyse cihazın kimliği üzerinden kayıtlar kontrol edilmeli ve işletmenin prosedürüne uygun şekilde yeni etiket oluşturulmalıdır.
Eski veya okunamayan bilgilerin cihaz üzerinde bırakılması kullanıcıların yanlış yorum yapmasına neden olabilir.
Bir Cihazda Birden Fazla Kalibrasyon Etiketi Olmalı mı?
Cihaz üzerinde geçmiş dönemlere ait çok sayıda kalibrasyon etiketinin bırakılması karışıklığa neden olabilir.
Örneğin cihaz üzerinde farklı yıllara ait üç ayrı etiket bulunması durumunda kullanıcı hangi bilginin güncel olduğunu yanlış yorumlayabilir.
Bu nedenle işletmenin etiket yönetim prosedürünün açık olması faydalıdır.
Yeni kalibrasyon sonrasında eski etiketlerin nasıl yönetileceği belirlenmeli ve cihaz üzerinde güncel durumun kolayca anlaşılması sağlanmalıdır.
Kalibrasyon Etiketi Üzerindeki Cihaz Numarası Neden Önemlidir?
Özellikle aynı marka ve modelden birden fazla cihaz bulunan işletmelerde yalnızca cihaz modeline göre kayıt tutmak yeterli değildir.
Örneğin işletmede aynı modelden 20 adet multimetre bulunabilir.
Bu cihazların her birinin:
- Seri numarası,
- Envanter numarası,
- Kalibrasyon geçmişi,
- Kullanıldığı bölüm,
- Sertifika kayıtları
farklı olabilir.
Bu nedenle her cihazın benzersiz şekilde tanımlanması gerekir.
Kalibrasyon etiketi üzerindeki cihaz veya envanter numarası, fiziksel cihaz ile dijital ya da basılı kayıtlar arasında bağlantı kurulmasını kolaylaştırır.
Renkli Kalibrasyon Etiketleri Kullanılabilir mi?
Bazı işletmeler cihaz durumunu daha hızlı göstermek amacıyla farklı renklerde etiketler kullanabilir.
Örneğin farklı renkler işletme içerisinde:
- Kalibrasyonu güncel,
- Kullanım dışı,
- Kontrol bekleyen,
- Kalibrasyona gönderilecek
cihazların ayrılmasında kullanılabilir.
Ancak yalnızca renge dayalı bir sistem oluşturmak yerine etiket üzerinde cihaz durumunu açık şekilde tanımlayan bilgilerin bulunması daha güvenli bir yaklaşımdır.
Renkler görsel desteğe yardımcı olabilir ancak cihaz kayıt sisteminin yerini almamalıdır.
QR Kodlu Kalibrasyon Etiketleri Kullanılabilir mi?
Dijital cihaz yönetim sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte QR kodlu kalibrasyon etiketleri de kullanılmaktadır.
QR kod okutulduğunda kullanıcı ilgili cihazın dijital kayıtlarına yönlendirilebilir.
Bu sistem sayesinde cihazın:
- Güncel kalibrasyon durumu,
- Geçmiş kalibrasyonları,
- Sertifikaları,
- Bakım kayıtları,
- Planlanan kalibrasyon tarihi
gibi bilgilerine hızlı şekilde ulaşılabilir.
Özellikle büyük cihaz parkına sahip işletmelerde bu yöntem kalibrasyon takibini kolaylaştırabilir.
Ancak dijital sistem kullanılsa bile kayıtların doğru cihazla eşleştirilmesi ve erişim yetkilerinin uygun şekilde yönetilmesi önemlidir.
Kalibrasyon Etiketi Denetimlerde Neden Önemlidir?
Kalite yönetim sistemlerinin uygulandığı işletmelerde ölçüm cihazlarının durumunun kontrol altında tutulması önemlidir.
Denetim sırasında sahada kullanılan bir ölçüm cihazının kalibrasyon durumu sorgulanabilir.
Cihaz üzerinde açık ve güncel bir etiket bulunması, ilgili kayda hızlı şekilde ulaşılmasını kolaylaştırır.
Ancak denetim açısından yalnızca etiketin bulunması yeterli değildir.
Etiket, sertifika, cihaz kayıtları ve işletmenin kalibrasyon takip sistemi birbiriyle tutarlı olmalıdır.
Kalibrasyon Etiketinde TÜRKAK Logosu Olması Ne Anlama Gelir?
Akreditasyonla ilgili değerlendirmelerde yalnızca cihaz üzerindeki etikete bakarak karar verilmemelidir.
Bir laboratuvarın akredite olması, gerçekleştirdiği bütün kalibrasyon hizmetlerinin otomatik olarak akreditasyon kapsamında olduğu anlamına gelmez.
Akredite kalibrasyon gerektiğinde ilgili cihaz, ölçüm büyüklüğü ve ölçüm aralığının laboratuvarın güncel akreditasyon kapsamında bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
Bu nedenle akreditasyon durumunun değerlendirilmesinde esas teknik kayıtlar ve ilgili kapsam dikkate alınmalıdır.
İşletmeler Kalibrasyon Etiketlerini Nasıl Yönetmeli?
Kalibrasyon etiketi tek başına bir kalibrasyon yönetim sistemi değildir.
Etkili bir sistem için cihazların merkezi olarak takip edilmesi gerekir.
Her cihaz için en azından cihaz kimliği, seri numarası, kullanım yeri, son kalibrasyon tarihi, planlanan kalibrasyon tarihi, sertifika bilgisi ve mevcut durum gibi kayıtlar tutulabilir.
Böylece kalibrasyon etiketi sahadaki cihaz ile merkezi kayıt sistemi arasında pratik bir bağlantı görevi görür.
Ölçüm cihazlarının kalibrasyonu ve profesyonel kalibrasyon hizmetleri hakkında daha fazla bilgi için: kalibrasyon.co
Kalibrasyon Etiketi Kullanırken Yapılan Yaygın Hatalar
Kalibrasyon etiketi basit bir uygulama gibi görünse de yanlış yönetildiğinde cihaz takibinde ciddi karışıklıklara yol açabilir.
Sık karşılaşılan hatalar arasında eski etiketlerin cihaz üzerinde bırakılması, yanlış tarih yazılması, cihaz numarasının belirtilmemesi, sertifika ile etiket bilgilerinin uyuşmaması ve okunamayacak durumda olan etiketlerin değiştirilmemesi sayılabilir.
Bir başka önemli hata ise yalnızca etikete güvenerek cihazın teknik durumunun kontrol edilmemesidir.
Etiket bir takip aracıdır; cihazın gerçek kalibrasyon sonuçlarını gösteren temel doküman kalibrasyon sertifikasıdır.
Sonuç
Kalibrasyon etiketi, ölçüm cihazlarının kalibrasyon durumunun sahada hızlı ve düzenli şekilde takip edilmesine yardımcı olur.
Etiket üzerinde cihaz kimliği, kalibrasyon tarihi, planlanan sonraki kalibrasyon tarihi ve kayıt veya sertifika numarası gibi bilgiler bulunabilir. Ancak kullanılacak alanlar işletmenin kendi ölçüm cihazı yönetim sistemine göre belirlenmelidir.
En önemli nokta, etiket üzerindeki bilgiler ile kalibrasyon sertifikalarının ve merkezi cihaz kayıtlarının birbiriyle uyumlu olmasıdır.
Doğru oluşturulmuş bir kalibrasyon etiketleme sistemi, özellikle çok sayıda ölçüm cihazının kullanıldığı işletmelerde süresi geçmiş veya durumu belirsiz cihazların yanlışlıkla kullanılma riskinin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Kalibrasyon Hizmeti İçin Teklif Alın
Multimetre, ampermetre, voltmetre, pensampermetre, proses ekipmanları ve elektriksel test cihazlarınızın kalibrasyonu hakkında bilgi almak veya cihaz listenize özel teklif talep etmek için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.