Ölçüm cihazlarının güvenilirliğinin takip edilmesinde kalibrasyon kadar, kalibrasyon sonucunda hazırlanan belgelerin doğru değerlendirilmesi de önemlidir. Bu belgelerin başında kalibrasyon sertifikası gelir.
Kalibrasyon sertifikası yalnızca cihazın belirli bir tarihte kalibrasyona gönderildiğini gösteren bir evrak değildir. Gerçekleştirilen ölçümler, kullanılan referanslar ve elde edilen sonuçlar hakkında teknik bilgiler içeren önemli bir kayıttır.
Özellikle kalite yönetim sistemlerinin uygulandığı işletmelerde kalibrasyon sertifikalarının doğru okunması, arşivlenmesi ve cihazın kullanım amacına göre değerlendirilmesi gerekir.
Peki kalibrasyon sertifikası nedir, üzerinde hangi bilgiler bulunur ve sertifika kontrol edilirken nelere dikkat edilmelidir?
Kalibrasyon Sertifikası Nedir?
Kalibrasyon sertifikası, bir ölçüm cihazına gerçekleştirilen kalibrasyon işleminin sonuçlarını kayıt altına alan teknik dokümandır.
Kalibrasyon sırasında cihazın gösterdiği değerler uygun referanslarla karşılaştırılır. Elde edilen sonuçlar ve kalibrasyona ilişkin diğer teknik bilgiler sertifikada raporlanır.
Örneğin bir multimetrenin farklı gerilim veya akım noktalarındaki sonuçları kalibrasyon sertifikasında ayrı ayrı gösterilebilir.
Benzer şekilde;
- Ampermetre,
- Voltmetre,
- Pensampermetre,
- Mikroohmmetre,
- Güç analizörü,
- Basınç ölçüm cihazı,
- Proses kalibratörü,
- Elektriksel test cihazları
gibi farklı ekipmanların kalibrasyon sonuçları ilgili ölçüm büyüklüklerine göre raporlanabilir.
Kalibrasyon Sertifikasında Hangi Bilgiler Bulunur?
Sertifikanın içeriği cihazın türüne, gerçekleştirilen kalibrasyona ve laboratuvarın raporlama sistemine göre farklılık gösterebilir.
Genel olarak kalibrasyon sertifikalarında aşağıdaki bilgilerin bir bölümü veya tamamı görülebilir:
- Kalibre edilen cihazın adı,
- Cihazın üreticisi ve modeli,
- Seri numarası veya cihaz tanımlama bilgisi,
- Kalibrasyon tarihi,
- Kullanılan kalibrasyon yöntemi,
- Referans cihaz veya standartlara ilişkin bilgiler,
- Kalibrasyon sonuçları,
- Ölçüm birimleri,
- Ölçüm belirsizliği,
- Kalibrasyon sırasında geçerli çevresel koşullar,
- Sertifikayı tanımlayan belge veya sertifika numarası.
Kalibrasyon sertifikası teslim alındığında özellikle cihaz tanımlama bilgilerinin doğru olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Kalibrasyon Sonuçları Nasıl Okunur?
Sertifikanın en önemli bölümlerinden biri ölçüm sonuçlarının bulunduğu tablodur.
Burada cihazın belirli ölçüm noktalarındaki gösterimleri ile referans değerler arasındaki ilişki görülebilir.
Örneğin bir voltmetre farklı gerilim seviyelerinde test edilmiş olabilir. Cihazın her noktadaki ölçüm sonucu ayrı ayrı raporlanabilir.
Bu verilerin değerlendirilmesinde yalnızca “cihaz kalibre edildi” ifadesine bakmak yerine gerçek ölçüm sonuçlarının incelenmesi önemlidir.
Çünkü kalibrasyon, tek başına cihazın kullanım amacına uygun olduğuna dair otomatik bir karar anlamına gelmez.
İşletmenin cihaz için belirlediği kabul kriterleri ve kullanım gereksinimleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
Kalibrasyon Sertifikasında Ölçüm Belirsizliği Ne Anlama Gelir?
Kalibrasyon sertifikalarında karşılaşılan önemli teknik ifadelerden biri ölçüm belirsizliğidir.
Gerçekleştirilen hiçbir ölçüm tamamen belirsizlikten bağımsız değildir. Referans standartlar, kullanılan yöntem, cihaz çözünürlüğü, tekrarlanabilirlik ve çevresel koşullar gibi farklı faktörler ölçüm sonucuna katkıda bulunabilir.
Bu nedenle kalibrasyon sonucunu değerlendirirken yalnızca cihazın gösterdiği sapmaya değil, raporlanan ölçüm belirsizliğine de dikkat edilmesi gerekebilir.
Özellikle hassas toleransların söz konusu olduğu uygulamalarda bu bilgi daha önemli hale gelir.
Kalibrasyon Sertifikası Cihazın Uygun Olduğunu Gösterir mi?
Bu konuda önemli bir ayrım bulunmaktadır.
Kalibrasyon işlemi cihazın ölçüm performansına ilişkin sonuçların belirlenmesini sağlar. Cihazın belirli bir proses veya kullanım amacı açısından kabul edilip edilmeyeceği ise ilgili kabul kriterlerine bağlıdır.
Örneğin aynı ölçüm cihazı bir uygulama için yeterli kabul edilirken çok daha hassas tolerans gerektiren başka bir uygulama için uygun olmayabilir.
Bu nedenle işletmelerin kendi cihaz kabul kriterlerini belirlemesi ve kalibrasyon sonuçlarını bu kriterlere göre değerlendirmesi önemlidir.
Kalibrasyon Sertifikası ile Kalibrasyon Etiketi Arasındaki Fark
Kalibrasyonu gerçekleştirilen cihazların üzerinde sıklıkla bir kalibrasyon etiketi bulunur.
Bu etiket üzerinde kalibrasyon tarihi, cihaz numarası veya takip tarihi gibi temel bilgiler bulunabilir.
Ancak kalibrasyon etiketi, kalibrasyon sertifikasının yerine geçmez.
Etiket cihazın durumunun sahada hızlı şekilde takip edilmesine yardımcı olurken sertifika kalibrasyona ilişkin ayrıntılı teknik sonuçların kayıt altına alındığı dokümandır.
Bu nedenle işletmelerin hem cihaz üzerindeki etiketleri hem de sertifika arşivini düzenli olarak yönetmesi gerekir.
TÜRKAK Akreditasyonu Kalibrasyon Sertifikasında Neden Önemlidir?
Akredite kalibrasyon hizmetine ihtiyaç duyan işletmeler için laboratuvarın TÜRKAK akreditasyon durumu önemli değerlendirme kriterlerinden biridir.
Ancak burada önemli bir ayrıntı vardır: Bir laboratuvarın akreditasyona sahip olması, sunduğu tüm kalibrasyon hizmetlerinin otomatik olarak akreditasyon kapsamında olduğu anlamına gelmez.
Hizmet alınmadan önce ihtiyaç duyulan ölçüm büyüklüğünün, ölçüm aralığının ve ilgili hizmetin laboratuvarın güncel akreditasyon kapsamında bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
Özellikle müşteri şartları, kalite sistemi veya denetim gereklilikleri nedeniyle akredite kalibrasyon talep ediliyorsa kapsamın önceden doğrulanması önemlidir.
Kalibrasyon Sertifikası Geldiğinde Neler Kontrol Edilmeli?
Kalibrasyon sertifikasını doğrudan dosyalamak yerine kısa bir kontrol sürecinden geçirmek faydalıdır.
İlk olarak cihazın marka, model ve seri numarası kontrol edilebilir. Ardından kalibre edilen ölçüm büyüklüklerinin ve ölçüm aralıklarının işletmenin ihtiyaçlarıyla uyumlu olup olmadığı incelenebilir.
Sonrasında:
- Ölçüm sonuçları,
- Sapmalar,
- Ölçüm belirsizlikleri,
- Kullanılan referanslar,
- Kalibrasyon tarihi,
- Akreditasyon durumu ve kapsamı
gibi bilgiler değerlendirilebilir.
Özellikle önceki kalibrasyon sertifikalarının saklanması, cihazın zaman içerisindeki ölçüm davranışının takip edilmesini de kolaylaştırır.
Kalibrasyon Sertifikaları Neden Arşivlenmelidir?
Kalibrasyon kayıtları kalite yönetiminin önemli parçalarından biridir.
İşletmede onlarca veya yüzlerce ölçüm cihazı bulunuyorsa yalnızca cihazların kalibrasyon tarihlerini takip etmek yeterli olmayabilir.
Sertifikaların cihaz bazında arşivlenmesi sayesinde geçmiş sonuçlara ulaşmak ve cihaz performansındaki değişimleri incelemek mümkün hale gelir.
Dijital bir kalibrasyon takip sistemi kullanılması özellikle büyük cihaz parkına sahip işletmeler için süreci kolaylaştırabilir.
Kalibrasyon Hizmeti Seçerken Sertifikadan Fazlasına Bakın
Profesyonel kalibrasyon hizmeti yalnızca sonunda bir sertifika alınan işlem olarak değerlendirilmemelidir.
Hizmet sağlayıcı seçilirken:
- Teknik yeterlilik,
- İlgili kalibrasyon kapsamı,
- Ölçüm altyapısı,
- İzlenebilirlik,
- Ölçüm belirsizliği,
- Raporlama kalitesi,
- Gerekiyorsa TÜRKAK akreditasyon kapsamı
birlikte değerlendirilmelidir.
Elektriksel ölçüm cihazları, proses ekipmanları ve farklı test cihazlarına yönelik kalibrasyon çözümleri hakkında Kalibrasyon.co üzerinden detaylı bilgi alınabilir.
Sonuç
Kalibrasyon sertifikası, yalnızca denetim döneminde ihtiyaç duyulan bir belge değildir. Cihazın ölçüm performansının takip edilmesine yardımcı olan önemli bir teknik kayıttır.
Sertifikadaki ölçüm sonuçlarının, belirsizlik değerlerinin ve cihaz bilgilerinin düzenli olarak kontrol edilmesi; işletmenin ölçüm sistemini daha etkin yönetmesini sağlar.
Kalibrasyon sürecini yalnızca “cihazı gönder, sertifikayı al” şeklinde değerlendirmek yerine sonuçları takip edilen bir kalite sürecine dönüştürmek, uzun vadede ölçüm güvenilirliğinin korunmasına katkıda bulunur.
Kalibrasyon Hizmeti İçin Teklif Alın
Elektriksel ölçüm cihazları, proses ekipmanları ve test cihazlarınız için profesyonel kalibrasyon hizmeti hakkında bilgi alabilir, cihazlarınıza uygun kalibrasyon çözümü için başvuruda bulunabilirsiniz.